محمد على شاه آبادى
47
شذرات المعارف ( فارسى )
سوم : افتراق مسلمين و انفصام خيط اخوت از ميانه آنها است به واسطه اختلاط با اجانب كه موجب اضمحلال هريك شده معاشا و معادا ؛ حتى اجتماعات مختلفه المسالك موجب ضعف و اختلال است ( فضلا عن الانفراد ) و هرچه انفراد و افتراق بيشتر شود ، اختلال و انحلال شدت يابد تا به سرحد انعدام همه جهات و حيثيات رسد ؛ چنانچه حسن اعداء اين جهت را ، موجب هيجان و حركت سريعه آنها گرديده و البته با اين حالت حاضره ، اساس زندگانى دينى و دنيوى شما را برچيده ، مصداق آيه شريفه ( خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ ) خواهيد گرديد . « 1 »
--> راستى هرگز به فكر اين افتادهايم كه چرا امت اسلام با داشتن بزرگترين ذخاير حياتى بايد گرفتار فقر و ناتوانى باشد ؟ چرا امتى كه با كولهبار دانش و بينش اسلامى ، جهانى را از بىدانشى و جهل و تاريكى نجات بخشيده است ، امروز خود به دريوزگى درگاه شرق و غرب رود ؟ اين نيست مگر آنكه ما خود را فراموش كرده و سعادت و نيكبختى را در افقهاى دوردست مىبينيم و از اينكه روزى آن را در آغوش بگيريم ، سر در گريبان فروبرده و زانوى غم و يأس در بغل گرفتهايم . اميد است روزى فرارسد كه مسلمانان خود را بازيابند و دارندگىهاى خود را باور كنند ؛ أ ليس الصبح بقريب ؟ ( 1 ) . سومين علت بيمارى مزمن جامعه اسلامى ما را اينگونه به تصوير كشيدهاند و مىفرمايند : از آنجا كه مسلمانان از هم بريده و رشته برادرى را از هم گسسته و از سويى با بيگانگان در آميخته و كموبيش با شيوه زندگانى آنان انس گرفتهاند ، سبب گرديد كه زندگى روزمره افراد با اختلال روبهرو و شيوه فكرى و اعتقادى آنان سست شود و آثار نامطلوب زندگى بىبند و بار بيگانگان ، سلامت حيات جامعه اسلامى آنان را دستخوش اضطراب و ناپايدارى سازد . با توجه به اينكه اجتماعاتى كه داراى مسلكهاى گوناگونند ، بر اثر ناهماهنگى دچار ضعف و ازهمپاشيدگى مىشوند ، جاى ترديد نيست كه در ميان جامعهاى هم كه ازهمگسيخته و رشته برادرى ، صميميت و همسويى در آنها وجود ندارد و اتحاد و يگانگى - كه از همفكرى و همسويى عقيده ناشى مىشود - در ميان نباشد ، خواه ناخواه تكروى ، بيشتر مورد هجوم عوارض ناسالم قرار مىگيرد ؛ در نتيجه دچار ناتوانى و پوچى مىشود . بدين ترتيب هرچه اين دوگانگىها بيشتر ، فاصلهها دور تر و به تدريج به بيگانگى و انزوا كشيده شود و انسان منزوى ، از مواهب اجتماع و همبستگى محروم خواهد شد و